Azië / Nederlands-Indië

Indië-herdenkingen

Naast de Tweede Wereldoorlog in Nederland /  Amstelveen vinden we het ook belangrijk om aandacht te geven aan de oorlog in Azië in verband met het Duurzaam Samenleven van de 140 culturen in Amstelveen. Bijna een derde van de Amstelveense inwoners heeft met Azië een of andere familierelatie  in Indonesië, Korea, India of Japan. Bovendien is dit scholenproject voortgekomen uit de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers van Nederlands-Indië jaarlijks bij dit prachtige Indië-monument van Ella van de Ven de Indië-herdenking op 14 augustus vanaf 1994 organiseert. Landelijk gebeurt dit vanaf 1988.

Ook onderwijs werd daarbij steeds belangrijker vanaf 2005 onder het voorzitterschap van Ankie Werner . Na de komst van Clemens Bouwens als voorzitter in 2011 en Edu Dumasy secretaris werd werden sinds 2012 de onderwijsplannen concreter. In de periode 2013 t/m 2017 werd met 12 scholen in Amstelveen als pilot het scholenproject Ontmoeten & (Her)denken opgezet met aandacht aan de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië en de nasleep daarna. Het Indië-monument neemt daarom een centrale plaats in. Nabestaanden van overleden personen kunnen hun bloemstukken hier na een uitvaart bij uitvaartcentrum Bouwens hier hun bloemen plaatsen.

20140506-dias-ontmoetherdenkdag-21In het Broersepark staat sinds 1994 het Indië-monument waar de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers van Nederlands-Indië op 14 augustus de jaarlijkse Indië Herdenking organiseert. Daarvan kan men een indruk krijgen via de videoverslagen van 2014, 2015, 2016 en 2017.  Ook zijn er verslagen  en / of fotorapportages over de jaren 2014, lustrumjaar  2015, 2016, 2017  en 2018. Vandaar dat dit monument een centrale plaats inneemt in het scholenproject o.a. op de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag in het voorjaar op een datum tussen 4 mei en 15 augustus in. In 2017 heeft na een jaar afwezigheid van een jaar vanwege bezuinigingen op Defensie, hebben de militairen van Natres de Indië-herdenking weer ondersteund.

Ook het algemene oorlogsmonument in het Broersepark heeft een binding met Nederlands-Indië want de namen van verzetsmensen bevat ook een drietal personen uit onze voormalige kolonie .

Zo kan via de bestaande oorlogsmonumenten worden aangesloten bij de Amstelveense leefwereld van de leerlingen. Door ook aandacht te besteden aan de Tweede Wereldoorlog in Azië / Nederlands-Indië en actuele oorlogen zoals in Syrië wordt uitgegaan van het concept 1WO2.

Verzoening met Japan

Ook verzoening met de voormalige oorlogsvijanden Japan èn Indonesië krijgt aandacht. Sinds 2014 wordt bij de Amstelveense jaarlijkse Indië herdenkingen op 14 augustus daar aandacht aan besteed o.a. door de personen die de toespraak houden.  Zo hebben Nora Valk (2014) en Tjaco La Lau (14 augustus 2017 ) verteld over hun verzoeningsreis naar Japan. Ook andere sprekers zoals Ron Wong (2015) en Yvonne Noordam (2016) pleitten – ondanks de ondervonden oorlogsontberingen – voor verzoening. Dit is des te belangrijker voor Amstelveen dat een grote groep Japanse expats kent.

Vandaar dat ook het scholenproject verzoening met Japan belangrijk is, verzoening vooral gericht op nieuwe generaties in de drie betrokken landen die de oorlog niet hebben meegemaakt. We werken daarbij samen met andere plaatsen zoals Amsterdam-Zuidoost en Stichtse Vecht bij het gebruik van de lesbus Wereldexpress (2014 t/m 2017) of het geven van voorbeeldlessen zoals op 24 mei 2016 in Breukelen. Op 15 augustus 2017 heeft oorlogsslachtoffer  Nora Valk daar haar toespraak gehouden en gepleit voor verzoening.

Vanaf 2016 worden in Amstelveen bij de Indië-herdenking op 14 augustus bloemen gelegd door Japanners van de Stichting Dialoog Nederland – Japan – Indonesië Yukari Tangena en Rob Sipkens (2016) en  prof. Takamitsu Muraoka en zijn echtgenote Keiko Muraoka (2017).

Echtpaar Muraoka in 2017
Yukari Tangena en Rob Sipkens in 2016

 

Kransleggingen van  Japanse leden van de Stichting Dialoog Nederland-Japan-Indonesië in 2016 en 2017 tijdens de jaarlijkse Indië-herdenking van 14 augustus  in het Broersepark

Leren van de Tweede Wereldoorlog in Azië

Centrale vraag in het scholenproject is: hoe kunnen de leerlingen leren van de Tweede Wereldoorlog? Dat willen we doen door de leerlingen feiten te geven en ze zelfstandig te laten nadenken over dilemma’s en dit vervolgens door te trekken naar de huidige tijd en hun eigen dagelijkse situatie zoals bij pestgedrag.

De  belangrijkste oorlogen waar Nederland en of de eigen woonlocatie bij betrokken is  plaatsen we daartoe in een historisch kader van een Cultuurtijdlijn. Daarbij zien we de bezettingstijd van Nazi-Duitsland maar ook die van Militair-Japan als een tijdelijke aanwezigheid van een groep nieuwkomers met grote gevolgen.
Zo veroorzaakte de Japanse bezetting van onze voormalige kolonie Nederlands-Indië en de souvereiniteitsoverdracht daarna in 1949 een nieuwkomersstroom van 300.000 Indische-Nederlanders in de jaren vijftig van de vorige eeuw. De huidige stroom vluchtelingen vanuit een historische context leert dat migraties van mensen van alle tijden zijn. Ze kunnen gepaard gaan met al dan niet tijdelijke conflicten zoals bezettingen. Een thema als Duurzaam Samenleven van autochtone met nieuwkomersgroepen zoals Syrische vluchtelingen is dan ook van alle tijden.

We besteden ook aandacht aan de persoonlijke verhalen van oorlogsgetroffenen in Azië als die gastlessen hebben gegeven in ons scholenproject of samenwerkende organisaties zoals Gastdocenten Zuid-oost Azië en de Stichting Dialoog Nederland – Japan – Indonesië.

Zo zijn er lessen en verhalen over hun persoonlijke ervaringen in de Japanse interneringskampen van Thea Meulders, Nora Valk, Henk Klein, Emily Jordan, André Binckhorst en Cisca Pattipilohy. Ook hebben we aandacht voor mensen die buiten de kampen op Java bleven zoals Amstelvener Ron Mertens.

Verder hebben we over de oorlog in Europa en Amstelveen persoonlijke verhalen opgetekend die we aan de leerlingen via video kunnen doorgeven. Zo hebben nabestaanden van de spreekster op de Indië-Herdenking  van 2016 Yvonne Noordam naar haar overlijden enkele kunstwerken aan het scholenproject geschonken die betrekking hebben op haar Japanse gevangenschap op Java.

Feiten en persoonlijke verhalen zijn de basisinformatie die de leerlingen via denkopdrachten en kinderfilosofie zich eigen maken door zelfstandig denken om hun betrokkenheid te stimuleren. Dit geldt voor alle ontwikkelde zes leerarrangementen en tien educatieve evenementen zoals de jaarlijkse Ontmoetings- en herdenkingsdag.  Ook zijn kinderen betrokken bij de jaarlijkse Indië-herdenking waar leerlingen van adoptieschool de Cirkel een gedicht voorlezen en bloemen leggen met oorlogsoverlevenden.

Foto: Bibiënne, Rahsaan en Lulu met Senna lezen een gedicht over vrijheid voor  op de Indië-herdenkingen van respectievelijk  2015, 2016 en 2017. In 2018 heeft Milan Simon een gedicht voorgelezen.