Herdenkingen


Warning: First parameter must either be an object or the name of an existing class in /home/dialoogn/public_html/ontmoetenherdenk.nl/wp-content/plugins/imagelinks-interactive-image-builder-lite/public/class-imagelinks-public.php on line 120

De pedagogische functie van Herdenken

Jaarlijks worden bij het Algemene monument en het Indië-monument dodenherdenkingen georganiseerd door respectievelijk Amstelveen Oranje (4 mei) en de Stichting Herdenking van Gevallenen en getroffenen in Nederlands-Indië (14 augustus). In het scholenproject bekommeren we ons vooral om het betrekken van de jeugd bij de herdenkingen en het herdenken van het oorlogsleed in Nederland en Nederlands-Indië. Maar vooral willen we in het kader van de Betrokken Zelfredzaamheid de leerlingen zich betrokken laten voelen bij de strijd en het koesteren van onze democratische verworvenheden en de vrijheid. Vanuit onze ervaringen bij het voorbereiden van de Amsterdamse Eloutschool bij de Nationale Herdenking op de dam in 2011 o.l.v. de Stichting Dialoog-in-Actie, zijn we in Amstelveen vanaf 2013 daar ook mee bezig. Dat willen we ook doen waarbij we ons in eerste instantie richten op de verschillende Indië-herdenkingen in het land.

Zo vormt deelname aan de Algemene Dodenherdenking op 4 mei en de Indië-herdenking op 14 augustus het sluitstuk van 4 tot 10 voorbereidingslessen van jaarlijks drie nieuwe scholen. Deze dienen om de leerlingen van groepen acht te informeren en te laten nadenken over bepaalde aspecten van de Tweede Wereldoorlog. Het sluitstuk vormen de uitvoering van de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag en deelname aan de lesbus Wereldexpress  in het voorjaar.

Zo krijgt de leefwereld van de jeugd via de monumenten in de gemeente en verhalen van inwoners over de oorlogstijd in Europa en Nederlands-Indië betekenis en stimuleert dit de betrokkenheid van de leerlingen voor het verleden en het heden van de Amstelveense bevolking. Herdenken koppelen we daarom niet alleen aan de Tweede Wereldoorlog maar ook aan belangrijke historische gebeurtenissen en dodelijke ongelukken die de leerlingen emotioneel aangrijpen. Een voorbeeld is de herdenkingstegel op de hoek Keizer Karelweg en de Graaf Aelbrechtlaan waar in 2013 de 12-jarige Jesper bij een verkeersongeluk om het leven kwam.

In samenwerking met het comité Amstelveen Oranje wordt gewerkt aan een beleid op langer termijn om de pedagogische functie van het herdenken te benadrukken. Het motto `vanuit de lessen van het Verleden, vieren van Vrijheid’, geldt hierbij als leidraad. Geleidelijk aan zal er de komende jaren een verschuiving plaatsvinden waarbij meer het heden en de toekomst centraal wordt gesteld onder het motto:  `vrijheid is zo belangrijk’ en `Vrijheid verbinden met ons verleden’. Daarbij werken we in een vijfjarenplan ook samen met andere steden zoals Amsterdam en Stichtse Vecht.

Adoptie Indië-monument

Vanaf 2015 heeft basisschool de Cirkel het Indië-monument geadopteerd. Dat betekent dat ze meedoen aan de regeling van het 4-5 mei comité en extra aandacht zullen besteden aan lessen over de oorlogsgebeurtenissen in Azië en Nederlands-Indië.  Gastdocent Nora Valk en klassenleerkracht Inge Smits werken daarbij samen. Vanaf de Indië-herdenking van 14 augustus 2015 toen bij de de 70ste herdenking er 70 bloemen (gerbera’s) werden neergelegd. Ook in 2016 en 2017 zijn er bloemen bij de Indië-herdenking gelegd en een gedicht voorgelezen.

Wij herdenken in de lessen over de oorlog naast de levende ook de overleden oorlogsslachtoffers die op een of andere manier tijdens hun leven betrokken waren bij dit scholenproject. Vandaar dat we deze ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland dan wel Nederlands-Indië die in onze lesbrieven verwerken zoals Jules Schelvis en Yvonne Noordam die in 2016 zijn overleden. Jules Schelvis – overlevende van vijf Duitse concentratiekampen – was in 2015 aanwezig op de Ontmoetings- en Herdenkingsdag in 2015 in de synagoge. Hij wilde graag spreken op de Ontmoetings- en Herdenkingsdag van 2016 in de kruiskerk maar was daartoe lichamelijk helaas niet meer in staat en overleed een paar maanden daarna. Wij hopen de lesbrief `een trein reed naar Sobibor’ op de Amstelveense scholen te kunnen verspreiden.

 

Joodse oorlogsslachtoffers Jules Schelvis en Hans Aussen in de Amstelveense synagoge (2015)

Kunst en herdenken

Bij het herdenken en aandacht besten aan de Tweede Wereldoorlog willen we ook kunstvormen inzetten zoals muziek.

Zo laten we de leerlingen op de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag rappen door de Herdenkingsrap te laten uitvoeren in 2013, 2014 en 2016.

Ook laten we jongeren tijdens de jaarlijkse Indië-herdenking het Indische Onze Vader zingen. Dit lied zongen vrouwen als medegevangenen terugkeerden van een verhoor van de Japanse veiligheidspolitie de Kempetai. Dit gebeurde in 2015 (May lin Go) en 2017 (Rianne van Dijk).

Wijlen Yvonne Noordam was de spreekster op de Indië-herdenking van 14 augustus 2016 en jarenlang gastspreekster bij de organisatie Gastdocenten Zuidoost Azië. Zij had plannen gemaakt om samen met ons lessen te verzorgen op scholen waarbij zij als kunstenares zou laten zien hoe je kunst kunt integreren in lessen over de Tweede Wereldoorlog. Helaas is het beide inspiratoren door hun overlijden niet meer gegund met ons samen te werken maar we zullen hun ideeën en ervaringen in onze lesbrieven verwerken. Zo denken we erover om leerlingen strips te laten tekenen over gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog zoals Yvonne Noordam dat deed over Nederlands-Indië. De verhalen over het sneuvelen van Antoon de Lange en burgemeester Haspels die opkwam voor de joden, zouden Amstelveense leerlingen in mooie strips kunnen weergeven.

De nabestaanden van Yvon Noordam hebben enkele kunstwerken van haar aan het scholenproject geschonken die haar ervaringen in een Japans interneringskamp daarin heeft verwerkt.

Hieronder een overzicht van oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog die in het scholenproject aan de orde komen:

 

 

20160814-leerlingen-vd-cirkel