Over ons

 

Van Herdenken naar Ontmoeten

De Indisch-Indonesische oorsprong

De oorsprong van dit scholenproject ligt eigenlijk al in de jaren zeventig van de vorige eeuw toen Edu Dumasy in 1975 en 1977 als student onderwijskunde stage liep in zijn geboorteland Indonesië. De Nederlandse zienswijze op de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog, de nasleep daarvan in de dekolonisatieoorlog en het feit dat in de jaren zeventig toen een militaire dictatuur  was, bracht bij hem het besef bij hoe belangrijk democratie en vrijheid was. Goed inzicht in de gebeurtenissen vereist dat je dit vanuit meerdere `transculturele perspectieven’ kunt bekijken. Als schooldirecteur van kleurrijke scholen en docent Transculturele Pedagogiek op hogescholen heeft hij dat in onderwijsprogramma’s proberen te realiseren. Hij werkte in 1980 aan een artikel over het onderwijs mee aan het boek `Indonesië Toen en Nu’ met dat dubbelperspectiefbenadering vooral geïnspireerd door prof. W.F. Wertheim. Zo heeft Edu zijn visie op het Indonesische maar ook het Nederlandse onderwijs hij in verschillende publicaties in de loop der jaren verwerkt.

Vanaf het schooljaar 2006 – 2007 moesten scholen zich houden aan de Wet op de Burgerschapsvorming. Gezien zijn achtergrond als transcultureel pedagoog heeft Edu Dumasy zich verder verdiept in burgerschapsprogramma’s en vooral interactieve werkvormen om de leerlingen meer als burger betrokken te laten bij zijn leefomgeving. Toen hij bijna met vroegpensioen ging als hogeschooldocent verdiepte hij zich in kinderfilosofie en werkte daarbij sinds 2007 tot op heden samen met de Stichting Dialoog-in-Actie in Amsterdam. Daaruit is vanaf 2010 de basis gelegd voor het scholenproject Ontmoeten & Herdenken.  Aan de Stichting ter Herdenking van Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië werd van daaruit het aanbod gedaan om onderwijsprogramma’s te ontwikkelen dat door de toenmalige voorzitter Ankie Werner en burgemeester van Zanen dankbaar geaccepteerd werd. Zo ontstond dit project een burgerinitiatief dat omarmd werd door het Indië-monument. Samen met vrijwilligers wilde men niet alleen een bijdrage leveren aan de herdenking van de Tweede Wereldoorlog maar geleidelijk ook aan Duurzaam Samenleven in Kleurrijk Amstelveen met zijn 140 culturen. Zo ontstonden geïnspireerd en samenwerkend met soortgelijke initiatieven in Amsterdam onder leiding van de Stichting Dialoog-in-Actie dialoogprogramma’s voor volwassenen en de jeugd op scholen. Betrokken zelfredzaamheid en de vorming van kritische zelfstandige burgers en het leren van de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog om discriminatie en vooroordelen te bestrijden, was daarbij belangrijk.

Lokale burgerschapsvorming

Uit deze onderwijsactiviteiten met  12 scholen ontstond zo een programma voor lokale burgerschapsvorming.  Onder leiding van twee  gepensioneerde basisschooldirecteuren (Evert de Graaf en Edu Dumasy) werd in de periode 2013 t/m 2017 het scholenproject Ontmoeten & (Her)denken opgezet waarbij de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië de financiële administratie op zich nam. De gemeente Amstelveen en de schoolbesturen Amstelland en Amstelwijs betaalden de onkosten van dit vrijwilligersproject. Evert zat in de stuurgroep met penningmeester Peter Dekker en voormalig schooldirecteur en pabo-docent Edu Dumasy gaf leiding aan de uitvoerende projectgroep van wisselende groepen van in totaal 30 vrijwilligers. Op deze manier hadden we een stuurgroep op afstand die voeling hield met de behoeften van de gemeente en schoolbesturen.

Vanaf 1 augustus 2017 werd het scholenproject  op verzoek van de vertrekkende burgemeester Mirjam van `t Veld verzelfstandigd en bedrijfsmatig gerund onder een nieuwe stichting die echter niet is doorgegaan. De uitvoering van het project werd in handen gelegd van het bureau TROA (Transculturele Opleidingen en Advisering) die tot taak kreeg de acties een Tas voor Aleppo eind 2017 en 2018 èn de Ontmoetings- en Herdenkingsdag van 5 juli 2018 te organiseren samen met een netwerk van organisaties en vrijwilligers.  Dat het nodig is dat scholen meer aandacht krijgen voor burgerschapsvorming blijkt hieruit dat de regering in februari 2017 constateerde dat `op scholen weinig doelgericht wordt vorm gegeven en dat op de resultaten ervan nauwelijks zicht is’. We hopen met dit scholenproject hieraan een bijdrage te leveren.

 

Netwerk

Vanaf 2010 hebben we in het scholenproject samengewerkt met verschillende lokale organisaties in het bijzonder Amstelveen Oranje en ook het volgende uitgebreide netwerk aan  lokale en landelijke organisaties:

Het scholenproject `Ontmoeten- en (Her)denken’ heeft in de pilotperiode 2013 t/m 2017 geresulteerd in zes leerarrangementen en tien educatieve evenementen.  Aanvankelijk was het doem het levend houden van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog in het voormalig Nederlands-Indië het doel. Maar langzamerhand kreeg het een bredere invulling met een historisch-mondiale benadering van oorlogen in het verleden en deze verbinden met de huidige situatie van de leefwereld van de leerlingen zoals de Tweede Wereldoorlog in de eigen gemeente èn actuele oorlogssituaties (Syrië en Irak). Zo ontwikkelden de heemkundige leerarrangementen zich tot een algemeen vormingsprogramma van lokaal burgerschap (Bildung) gericht op 21ste eeuwse vaardigheden .

Landelijke samenwerking

Door de verzelfstandiging vanaf augustus 2017 volgen er nieuwe landelijke ontwikkelingen. Zo wil de gemeente Amstelveen daarbij gevolgd door de twee schoolbesturen  dat dit onderwijsprogramma verankerd wordt in het Amstelveense onderwijs en anderzijds zijn er enkele steden die zich ook geïnspireerd voelen door dit onderwijsproject en willen samenwerken. Met de stichting Dialoog-in-Actie hebben we in Amsterdam en de herdenkingsorganisaties Nusantara en het comité 4-5 mei in Amsterdam Zuidoost in 2016 de lesbus Wereldexpress van het Indisch Herinnneringscentrum georganiseerd. Ook hebben we we vrijwilligersgroepen in Amsterdam en Breukelen (Stichtse Vecht) getraind t.b.v. het les geven over de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. Deze regionale samenwerking zullen we vanaf 2018 ook landelijke uitbreiden naar andere steden.

Een ander voorbeeld van regionale samenwerking zijn de interculturele dialogen met volwasenen in Amsterdamse wijken dat zelfs de aandacht trok van de Japanse televisie. Ook is er sinds 2015 een project van senioreneducatie waarbij we Indisch en andere ouderen in woonzorgcentra  de Torenaer en Buitenveldert hun persoonlijke verhalen laten vertellen over de oorlog. Dergelijke sessies leiden tot een dialoog over de Tweede Wereldoorlog in Nederland en andere thema’s zoals het zich verzoenen met voormalige oorlogsvijanden.