Over ons

 

Van Herdenken naar Ontmoeten

Indische wortels

Wij zijn een Amstelveense netwerkorganisatie waarvan de initiafnemers Indische en onderwijsachtergronden hebben. Aanvankelijk werd het gestart in 2007 als programma voor burgerschapsvorming nadat in 2006 de Wet op de Burgerschapsvorming voor alle scholen is afgekondigd.

Daarbij werd samengewerkt met de Amsterdamse Stichting Dialoog-in Actie als Amsterdamse netwerkorganisatie waarbij sindsdien tientallen vrijwilligers uit Amsterdam en Amstelveen geparticipeerd hebben in educatieve projecten voor basis- en voortgezet onderwijs. Edu Dumasy was vanaf het begin projectleider en als belangrijkste initiatiefnemer van dit scholenproject als voormalig hogeschooldocent èn als schooldirecteur in het basis- en voortgezet onderwijs.

Aan de Stichting ter Herdenking van Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië werd in 2012 vanuit dit scholenproject het aanbod gedaan om onderwijsprogramma’s Burgerschapsprogramma’s te ontwikkelen en uit te voeren. Deze stichting bestaat reeds vanaf 1992 en heeft vooral een regionale achterband die jaarlijks op 14 augustus de Indië-herdenking in het Amstelveense Broersepark organiseert. Vandaar dat deze stichting zich vanaf 1998 met het oude Van Heutszmonument heeft bezig gehouden om het voor het nageslacht te kunnen behouden en er een educatieve functie aan te geven als Monument Indië-Nederland. Deze jaarlijkse Herdenking van het einde van de Japanse bezetting en de Tweede Wereldoorlog wordt dan ook bijgewoond door hoogwaardigheidsbekleders van de hele regio en de provincie Noord-Holland.

 

Onderwijsproject

De toenmalige voorzitter Ankie Werner (overleden eind 2012) en burgemeester van Zanen zagen het belang ervan in om de Amstelveense schooljeugd te informeren en vooral te laten nadenken over onze gedeelde verleden met Indonesië. Zo ontstond dit project als burgerinitiatief deels onder auspiciën van de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië die jaarlijks op 14 augustus de Indië-herdenking in het Broersepark organiseert. Samen met zo’n 50 vrijwilligers in de periode 2013 t/m 2018 ontwikkelde dit programma zich zowel tot een herdenkingsprogramma van de Tweede Wereldoorlog wereldwijd als tot een lokaal burgerschapsprogramma met aandacht voor Duurzaam Samenleven in Kleurrijk Amstelveen met zijn 140 culturen. Zo ontstonden geïnspireerd en samenwerkend met soortgelijke initiatieven in Amsterdam onder leiding van de Stichting Dialoog-in-Actie waar zo’n 80 vrijwilligers actief zijn, dialoogprogramma’s voor volwassenen en de jeugd op scholen. Betrokken zelfredzaamheid en de vorming van kritische zelfstandige burgers en het leren van de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog om discriminatie en vooroordelen te bestrijden, was daarbij belangrijk. Deze twee netwerkorganisaties in de regio Amstelland hebben jarenlang met elkaar samengewerkt om elkaar te informeren en te inspireren o.a. door te participeren in elkaars projecten en de deskundigheidsbevordering o.l.v. deskundigen samen te doen. Kerken, moskeeën, synagogen, etnische, vluchtelingen en religieuze organisaties werkten zo samen met herdenkingsorganisaties en historische verenigingen om de schooljeugd in zo’n 15 Amstelveense basisscholen en minstens even zoveel Amsterdamse scholen voor basis- en voortgezet onderwijs interactieve onderwijsprogramma’s aan te bieden op het gebied van lokale burgerschapsvorming.

 

Lokale burgerschapsvorming

Onder leiding van twee  gepensioneerde basisschooldirecteuren (Evert de Graaf en Edu Dumasy) werd in de periode 2013 t/m 2018 het scholenproject Ontmoeten & (Her)denken opgezet waarbij de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië de financiële administratie op zich nam. De gemeente Amstelveen en de schoolbesturen Amstelland en Amstelwijs betaalden de onkosten van dit vrijwilligersproject. Evert zat in de stuurgroep met penningmeester Peter Dekker en voormalig schooldirecteur en pabo-docent Edu Dumasy gaf leiding aan de uitvoerende projectgroep van wisselende groepen van in totaal 50 vrijwilligers. Op deze manier hadden we een stuurgroep op afstand die voeling hield met de behoeften van de gemeente, de scholen / schoolbesturen en vooral de Indische en Amstelveense achterban.

Vanaf 1 augustus 2017 werd het scholenproject  op verzoek van de vertrekkende burgemeester Mirjam van `t Veld verzelfstandigd en bedrijfsmatig gerund onder een nieuwe stichting die echter niet is doorgegaan. Het nieuwe stichtingsbestuur lukte het niet om na meer dan een jaar de nieuwe stichting van de grond te krijgen en wilde een geheel andere invulling geven aan het scholenproject dan was afgesproken. Onder de nieuwe burgemeester Bas Eenhoorn worden alle lokale initiatieven in 2018 gebundeld. De eerste bijeenkomst was op 11 juli 2018 en in oktober zal een tweede overlegronde plaats vinden rond de thema’s educatie en de invulling van de sjoel aan de Randwijcklaan die door de gemeente is opgekocht. Op deze manier kiest het nieuwe College van Bestuur van VVD, D`66 en de PvdA ervoor om alle grotere organisaties in twee inspraakrondes met elkaar te laten praten over de thema’s Ontmoeten en Herdenken om zo tot heroriëntatie van het beleid te komen. Daarmee wordt gebroken met het vorige beleid waarbij Amstelveense burgers werden aangemoedigd om met vrijwilligers eigen burgerinitiatieven te ontwikkelen.

Toch is het scholenproject ondanks deze beleidsherformulering toch op verzoek van de schoolbesturen èn Amstelveen oranje doorgegaan om de acties een Tas voor Aleppo eind 2017 en 2018 èn de Ontmoetings- en Herdenkingsdag van 5 juli 2018.  Net zoals in 2015 waarin bij die laatste activiteit onder leiding van een projectgroep zo’n 40 vrijwilligers actief waaronder oorlogsoverlevenden uit de Tweede Wereldoorlog.  Dat het nodig is dat de scholen meer aandacht krijgen voor burgerschapsvorming blijkt hieruit dat de regering in februari 2017 constateerde dat `op scholen weinig doelgericht wordt vorm gegeven en dat op de resultaten ervan nauwelijks zicht is’. We hopen met dit scholenproject hieraan een bijdrage te kunnen leveren.

 

Netwerkorganisatie

Vanaf 2010 hebben we in het scholenproject samengewerkt met verschillende lokale organisaties in het bijzonder Amstelveen Oranje en ook het volgende uitgebreide netwerk aan  lokale en landelijke organisaties:

Het scholenproject `Ontmoeten- en (Her)denken’ heeft in de pilotperiode 2013 t/m 2018 geresulteerd in zes leerarrangementen en tien educatieve evenementen.  Aanvankelijk was het doel het levend houden van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog in het voormalig Nederlands-Indië. Maar langzamerhand kreeg het een bredere invulling met een historisch-mondiale benadering van oorlogen in het verleden en deze verbinden met de huidige situatie van de leefwereld van de leerlingen zoals de Tweede Wereldoorlog in de eigen gemeente èn actuele oorlogssituaties (Syrië en Irak). Zo ontwikkelden de heemkundige leerarrangementen zich tot een algemeen vormingsprogramma van lokaal burgerschap (Bildung) gericht op 21ste eeuwse vaardigheden. De belangrijkste activiteit was de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag voor de schooljeugd die op 5 juli 2018 voor de vierde keer met zo’n 40 vrijwilligers werd gehouden.

Landelijke samenwerking

We werken de afgelopen jaren zowel regionaal als landelijk samen met andere organisaties die zich met Ontmoeten & (Her)denken bezig houden. De gemeente Amstelveen in samenwerking met de twee schoolbesturen Amstelland en Amstelwijs dat wil na vijf pilotjaren, dit onderwijsprogramma verankerd wordt in het Amstelveense onderwijs. Ook andere partnersteden met vooral Indië-herdenkingen die daarbij samenwerken met Oranje comités voelen zich geïnspireerd door dit onderwijsproject en willen graag meer samenwerken. Zo hebben we met de stichting Dialoog-in-Actie  in Amsterdam, de Amsterdamse herdenkingsorganisaties Nusantara en het comité 4-5 mei in Amsterdam Zuidoost in 2016 èn de Indië-herdenking in de gemeente Stichtse Vecht enkele jaren de lesbus Wereldexpress van het Indisch Herinnneringscentrum georganiseerd.

Ook zouden we graag bij het oude van Heutszmonument – nu het Monument Indië-Nederland – samen met Amsterdamse organisaties een jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag willen organiseren met de Amsterdamse vrijwilligers van de stichting Dia en die van Amstelveen. Zo willen we een regionale organisatie in de regio opbouwen van vrijwilligersgroepen in Amstelveen, Amsterdam en Breukelen (Stichtse Vecht) die elkaar ondersteunen en inspireren. Zo hebben we in Stichtse Vecht ook een groep vrijwilligers getraind om les te geven over de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië.

Landelijk werken we zoveel mogelijk samen met Indische organisaties zoals het Indisch Herinneringscentrum, het Comité 15 augustus, het Indisch Platform en zoveel mogelijk Indische Herdenkingsorganisaties in het land. Speciaal moet worden genoemd de Stichting Dialoog Nederland-Japan-Indonesië onder leiding van Yukari Tangena en Rob Sipkens. Projectleider Edu Dumasy heeft daar een bestuursadviesfunctie en elk jaar proberen we met enkele vrijwilligers zoveel mogelijk ondersteuning te geven bij de jaarlijkse dialoogcongressen en / of symposia. De laatste was op 6 oktober 2018 over `Trauma, Recognition and Reconciliation after Violent Conflict’ in het Indisch Herinneringscentrum. Onder andere hebben we daar enkele gespreksleiders voor de discussiegroepen geleverd zoals hier van werkgroep 5.

Mogelijk dat we deze regionale samenwerking vanaf 2018 ook landelijke kunnen uitbreiden naar andere steden als die steden daarvoor eigen fondsen hebben en daarvoor hebben we samen met Indische herdenkingsorganisaties een landelijk plan ontwikkeld en hebben we op 6 april 2018 een toespraak mogen houden op de jaarvergadering van het comité 15 augustus. Ook landelijk zijn we op zoek naar sponsors om van het Herdenkingsthema een internationaal project `Een Gedeeld Nederlands-Indonesisch Verleden’ te maken. Zo zijn we met de Oorlogsgravenstichting daarvoor een plan aan het maken. Projectmedewerkers hebben daarvoor in juli 2018 met een particuliere oriëntatiereis in Indonesië gemaakt om daar de zeven Nederlandse erevelden en enkele Indonesische op Java en Sumatra te bezoeken. We zijn nu vooral nog bezig met het Indische Verleden maar we hopen te bereiken dat in de Nederlandse scholen op evenwichtige wijze aandacht wordt gegeven aan een Gedeeld Nederlands-Indonesisch verleden. Wij zijn van mening dat de Nederlandse jeugd weet moet hebben van de belangrijkste aspecten van onze koloniale geschiedenis die ook tot onze vaderlandse geschiedenis behoort waaronder ook thema’s als slavernij en politionele acties en de dekolonialisering in het algemeen.

Daarvoor kiezen we per stad voor een geleidelijke fasegewijze opbouw passend bij het beleid van de gemeente en de scholen / schoolbesturen in Amstelveen Noord en Amstelveen-Zuid zoals onderstaande afbeelding laat zien:

 

Ook het Ontmoetingsaspect ontwikkelen we verder. Hebben we in de jaren 2013 t/m 2018 vooral de monotheïstische religies aandacht gegeven. Vanaf 2018 hebben we ook de andere religies en esoterische levensbeschouwingen aandacht gegeven o.a. bij de Ontmoetings- en Herdenkingsdag van 5 juli 2018. We hopen ook dat we in 2019 als eerste in het land met klassen naar de tempel van de vrijmetselaars in Amstelveen en Amsterdam kunnen komen.

Een ander voorbeeld van regionale samenwerking zijn de interculturele dialogen met volwassenen in Amsterdamse wijken die zelfs de aandacht trok van de Japanse televisie. Ook is er sinds 2015 een project van senioreneducatie waarbij we Indische en andere ouderen in woonzorgcentra  de Torenaer en Buitenveldert hun persoonlijke verhalen laten vertellen over de oorlog. Dergelijke sessies leiden tot een dialoog over de Tweede Wereldoorlog in Nederland en andere thema’s zoals het zich verzoenen met voormalige oorlogsvijanden. Een en ander komt voort uit de samenwerking met de 80 vrijwilligers van de Amsterdamse Dialoog-in Actie die vanaf 2007 dateert.