Veelgestelde vragen

Algemeen

Vanaf 2013 vindt in Amstelveen ons scholenproject `Ontmoeten & (Her)denken' plaats op 8 basisscholen en een school voor voortgezet onderwijs. Dit project kwam in eerste instantie voort uit de behoefte van de Stichting Gevallenen en slachtoffers Nederlands-Indië in Amstelveen om meer kennis en aandacht bij onze jeugd te vragen voor de Tweede Wereldoorlog in Azië. Deze doelstelling werd gekoppeld aan de uitvoering van de gemeentelijke diversiteitsnota Gastvrij Amstelveen en `kwaliteitsimpuls onderwijs’ èn aan de behoefte van de scholen en hun beleidsplannen. Men zocht naar meer aansprekende mogelijkheden om de lessen wereldoriëntatie in te vullen. Deze zouden meer gericht moeten zijn op de leefwereld van de leerlingen om zodoende de leergebieden ontmoetingsonderwijs, burgerschapsvorming en levensbeschouwelijke vorming. In feite is het een vorm van lokaal burgerschap als aanvulling op het bestaande lesmethoden van de school aan te vullen. Om de Tweede Wereldoorlog in Azië met die van Amstelveen te verbinden ontstonden zo onderwijsprogramma’s gericht op een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog: 1 WO2 èn op ontmoetingen met mensen uit de verschillende culturen in de gemeente. De gemeente Amstelveen die in het kader van de diversiteitsnota Gastvrij Amstelveen en het project `Mensen maken Amstelveen' het Duurzaam Samenleven in veelkleurig Amstelveen wil bevorderen en de twee schoolbesturen Amstelland en Amstelwijs, vergoeden de onkosten van dit pilotproject in de pilotperiode 2013 t/m 2016. Op 9 maart 2017 spraken alle politieke partijen hun steun en vertrouwen uit in het scholenproject in de raadszaal van de gemeente. Doel van dit vrijwilligersproject - waar ook voormalige schooldirecteuren en organisaties als Amstelveen Oranje en de Vereniging Historisch Amstelveen bij zijn betrokken - is om bij de leerlingen de `betrokken zelfredzaamheid’ te vergroten in relatie Duurzaam Samenleven in `Kleurrijk Amstelveen’, dus de leefomgeving van de leerlingen. Door vooral zelfstandig denken en betrokkenheid met de kwetsbare groepen in de gemeente te bevorderen en compassie met de oorlogsslachtoffers in de Tweede Wereldoorlog. De kwetsbare groepen in Amstelveen waaraan we aandacht kunnen besteden zijn vluchtelingen, bejaarden, homoseksuelen of LGBT (lesbian, gay, bisexual, transgender). Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan religieuze groepen en mensen met een migrantenachtergrond (voorheen allochtonen genoemd) zoals Indische-Nederlanders, tijdelijke expats zoals Indiërs, Japanners en nieuwe groepen zoals Syrische vluchtelingen. Nieuw in 2016 zijn de speurtochten die we hebben ontwikkeld over de Tweede Wereldoorlog en over kunst. Ook belangrijke historische en actuele gebeurtenissen, lokale gebouwen en monumenten waaronder het Indië-monument in het Broersepark komen in de lessen ter sprake. Leidend bij de ontwikkelde lesbrieven en de twee leskisten Kleurrijk Amstelveen is het motto `Vanuit de lessen van het Verleden vieren van Vrijheid’. Zo willen we de leerlingen stimuleren tot een kritisch empathisch burger. Op basis van zijn eigen waardenkader weet die ook grenzen te stellen wat voor hem al dan niet acceptabel is en als leidraad om zijn persoonlijke levenskunst en identiteit verder te ontwikkelen.
Dit is een project van vrijwilligers die de lessen ontwikkelden en in de klassen gaven zonder dat de scholen daarvoor in de pilotperiode hoefden te betalen. De onkosten van de ontwikkelde leerarrangementen werden gezamenlijk gedekt door de gemeente en de schoolbesturen Amstelland en Amstelwijs. Van de scholen werd alleen tijd gevraagd t.b.v. van het voorbereidingsgesprek en de evaluaties na de lessen. Een aantal leerkrachten hebben zich bereid getoond om als de lesbrieven klaar zijn deze kritisch door te nemen op inhoud en gebruiksvriendelijkheid. Omdat onder een nieuwe landelijke Stichting Ontmoeten & (Her)denken het accent zal vallen op het borgen van de ontwikkelde leeractiviteiten, zullen we vanaf 2017 lesbrieven gaan ontwikkelen die via deze website beschikbaar worden gesteld voor Amstelveense scholen. Ook zullen de twee leskisten `Kleurrijk Amstelveen’ met allerlei werkvormen en lesmateriaal voor de scholen vanaf het schooljaar 2017 - 2018 toegankelijk worden gemaakt. De gemeente Amstelveen wil in het kader van het project `mensen maken Amstelveen' vanaf 2017 het scholenproject onder een nieuwe stichting professioneler aanpakken waarbij een nieuwe stuurgroep wordt gevormd o.l.v. de directeur van de plaatselijke muziekschool en volksuniversiteit: Marcel Jansen.
Elke basisschool in Amstelveen kan deelnemen aan het scholenproject. Dat hebben negen scholen al eerder gedaan door het uitproberen van de pilotlessen t.b.v. de jaarlijkse Ontmoetings- en herdenkingsdag in een gebedshuis en het Broersepark waar de herdenkingsmonumenten staan. Als een school of leerkracht geïnformeerd wil blijven over de ontwikkelingen van dit scholenproject dan kan dat door zich gratis te abonneren op het nieuwsblad. Via deze website kunnen belangstellenden hun interesse kenbaar maken en hun vragen stellen.
Het belang van de gemeente is om via de scholen de diversiteitsnota `Gastvrij Amstelveen' uit te voeren om zo de discriminatie van kwetsbare groepen preventief proberen tegen te gaan. Zo krijgt ook de jeugd aandacht voor nieuwkomers zoals vluchtelingen en mensen die anders-zijn op grond van leeftijd, religieuze en etnische achtergrond en seksuele geaardheid. Via dit project wordt zo een lokaal initiatief van vrijwilligers ondersteund die scholen met hun expertise kunnen ondersteunen. De gemeente (25 %) en de scholen dragen verder bij aan de kosten voor het maken van lesbrieven, de leskisten, nieuwsbrieven, onderhoud website enzovoorts. Doordat dit scholenproject wordt ingebed in het gemeentelijke project `mensen maken Amstelveen' om het historisch besef door te geven aan onze jeugd hopen we dit project nog verder in regionaal verband verder te ontwikkelen. Op deze wijze hoopt we blijvende te kunnen bijdragen aan Duurzaam Samenleven Kleurrijk Amstelveen.
We hebben vanaf 2016 samengewerkt met negen scholen t.b.v. de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag: acht openbare en bijzondere basisscholen en een brugklas van een school voor voortgezet onderwijs. Daarnaast bezochten nog andere scholen de lesbus Wereldexpress of deden mee aan andere leerarrangementen zoals de actie voor oorlogskinderen en de speurtochten Tweede Wereldoorlog in Amstelveen (Elsrijk en Randwijck). We zullen vanaf 2017 o.l.v. een nieuwe stichting ernaar streven dat de Amstelveense scholen de ontwikkelde leerarrangementen nu zelf gaan uitvoeren. Zo proberen we met dit scholenproject de leerkrachten te ontlasten en ze te helpen om lokaal burgerschap in te vullen. 
Dat denken we te kunnen bereiken door samen te werken met enkele enthousiaste leerkrachten van deze scholen. Daarbij streven we naar kwaliteitsonderwijs op het gebied van algemene persoonsvorming (Bildung) dat gericht is op 21ste eeuwse vaardigheden en aansluit bij de kerndoelen.
 In de pilotperiode hebben twee gepensioneerde schooldirecteuren (Evert de Graaf en Edu Dumasy) initiatieven genomen om leerarrangementen te ontwikkelen aansluitend op de te verwachtte behoefte van de scholen. Zo konden ze leeractiviteiten ontwikkelen waar ze door tijdgebrek bij hun werkzame leven niet aan toe konden komen. Daarbij hadden ze ook regelmatig contact met de bovenschoolse managers van de schoolbesturen Amstelwijs en Amstelland. Maar ook leerkrachten kwamen regelmatig met voorstellen voor onderwerpen binnen het projectkader `Ontmoeten- en (Her)denken’. Zo ontstonden ook de Nieuwkomerscanon, de twee leskisten `Kleurrijk Amstelveen’ en de Cultuurtijdlijn. Zo wordt dit scholenproject een project `van scholen voor scholen’ met leerarrangementen gericht op de leefwereld van de jeugd om Duurzaam Samenleven en Betrokken Zelfredzaamheid te stimuleren.
De lesbrieven die we ontwikkelen staan los van elke politiek of levensbeschouwelijk doel maar richten zich op algemene vormingsdoelen met als hoofddoel `betrokken zelfredzaamheid’. Daarbij vormen de wettelijke kerndoelen het kader. Onze lesbrieven sluiten aan op bestaande lesprogramma's voor wereldoriëntatie waarmee de scholen de kerndoelen waar kunnen maken op het gebied van ontmoetingsonderwijs, burgerschapsvorming en levensbeschouwelijke vorming gericht op de leefwereld van de leerlingen: de gemeente Amstelveen. Vanuit de leerling gezien is algemene (ook wel Bildung genoemd) en identiteitsontwikkeling belangrijk waarmee de leerlingen zich kan voorbereiden op duurzaam samenleven in een pluriforme Amstelveense samenleving, oftewel `Kleurrijk Amstelveen’ met zijn 133 culturen in 2016. Belangrijk is dat de leerlingen zich betrokken voelen bij de situatie van vooral kwetsbare groepen en het tegen gaan van discriminatie en ook onderling pestgedrag proberen te voorkomen. In de trailer van het scholenproject waarbij leerlingen de Amstelveenrap zingen komt dit tot uitdrukking. Bij het maken van lesbrieven die deel uitmaken van tien leerarrangementen proberen we moderne onderwijskundige, leerpsychologische en filosofische inzichten toe te passen. In het leerconcept `betrokkenheidsleren’ proberen we ervaringsleren en filosofisch leren in combineren en hanteren we daarbij denkprocessen.
Door te starten vanuit de betrokkenheid en motivatie van de leerlingen proberen we zo hun Amstelveense leefwereld zowel ruimtelijk (mondiaal) als sociaalhistorisch verder uit te breiden. Vanuit een holistische benadering willen we de leerlingen de wereld niet fragmentarisch aan te bieden maar als één geheel. Zoals ook het overheidsrapport Onderwijs2032 stelt, wordt het aanbieden van losse feitjes steeds minder belangrijk. Daarom vinden we het belangrijk bij dat de leerlingen vanuit een bepaald referentiekader bijv. via een Cultuurtijdlijn leerervaringen maar ook existentiële ervaringen opdoen. Voorbeelden zijn het aanhoren van persoonlijke verhalen over de Tweede Wereldoorlog, hoe iemand zijn geloof of een cultuur beleeft, verhalen van vluchtelingen enzovoorts... Naast het betrokkenheidsleren hanteren we ook het concept van `Kleurrijke Communicatie’ met acht dialogische werkvormen vooral gericht op de verbetering van interpersoonlijke relaties. Dit alles vindt plaats binnen een transcultureel kader van een culturele flexibele houding waarbij leerlingen vanuit een open leefhouding respect leren tonen voor andere (sub)culturen en daarin op basis van een eigen waardenkader grenzen weten te stellen. (zie boeken van Edu Dumasy). Vandaar ook het idee van een leerarrangementen als Transculturele Ontmoetingsruimte: een fysieke en mentale ruimte om op flexibele wijze mensen in hun anders-zijn te ontmoeten als kritisch empathisch burger.
Dit project maakt leerarrangementen in de vorm van lesbrieven waarin ook werkvormen voor kinderfilosofie zijn opgenomen. Dit noemen we `filosofisch leren’ naast het `ervaringsleren' wat op scholen veel wordt gedaan bij de wreldoriëntatilessen. Die combinatie noemen we Betrokkenheidsleren. Aanvankelijk noemden we ons in 2013 een `KinderfilosofiePlusproject'. Zo hebben we op de Michiel de Ruyterschool in vier middenbouwklassen een paar maanden lang in wekelijkse lessen kinderfilosofie centraal gesteld. Daarbij hebben we zoveel mogelijk vermeden om inhoudelijke informatie te geven ook als de leerlingen daarom uitdrukkelijk vroegen. Een dergelijke aanpak was gebaseerd op de ideeën van kinderfilosofen zoals Pieter Mostert die onze vrijwilligers trainden. Deze benadering waarbij kinderen uitgedaagd worden om zelf zoveel mogelijk eerst na te denken heeft zo zijn voor- en nadelen maar is in elk geval erg tijdsintensief. Daarom hebben we bij de pilotlessen op de Martin Luther Kingschool (voorjaar 2014) zowel inhoudelijke informatie gegeven (ervaringsleren) als kinderfilosofische werkvormen (filosofisch leren) toegepast. Nu hebben we een balans gevonden tussen zowel inhoudelijke informatie geven als dialogische communicatievormen toepassen maar wel steeds gericht op kritisch creatief denken, samenwerken en problemen op te lossen en erover te communiceren. In het kader van lokaal burgerschap willen we de leerlingen immers stimuleren tot een weldenkend, kritisch en empatisch burger. Op de Guus Kieftschool – een Iederwijsschool gebaseerd op vraaggericht onderwijs (sociocratie) - hebben we met brugklassers ook geëxperimenteerd met inhoudelijke filosofische lessen. We behandelden daarbij de kernideeën van een aantal belangrijke filosofen om zo inzicht te krijgen in de vroegere verzuilde samenleving (1880 – 1960). Aanleiding was de aanstaande sluiting van een naburig kerkgebouw in 2015: de Lutherse kapel. We zijn dus niet alleen een kinderfilosofieproject omdat we denken dat `betrokken zelfredzaamheid' en `zelfstandig kritisch denken' geen monopolie is van de kinderfilosofie. Ook andere dialogische werkvormen dragen daaraan bij zoals discussievormen, eigen onderzoek en vooral ook co-creatie: het opdoen van nieuwe kennis en ervaringen. We zien hier een verschil van onderwijskundige opvattingen tussen kinderfilosofen en pedagogen. Wij zijn echter een project in dienst van de scholen en zijn dus primair een onderwijskundig vernieuwingsproject. Kinderfilosofie is voor ons een middel en geen doel op zich maar elk kind moet wel kunnen folosdoferen zonder in een twistgesprek te belanden, zo vinden we.
Dit project is voorlopig gericht op het basisonderwijs alhoewel de Guus Kieftschool met een brugklas ook heeft meegedaan. We zullen nog nader bekijken of we vanaf het schooljaar 2017 dit ook toegankelijk kunnen maken voor de Amstelveense scholen voor voortgezet onderwijs. Er is in elk geval belangstelling getoond van enkele scholen en ook vanuit de gemeente Amstelveen is deze wens geuit. Zo is de lesbus Wereldexpress ook toegankelijk voor de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs. Ook de speurtocht Tweede Wereldoorlog is leerzaam en ondersteunend voor een vak als maatschappijleer. We willen ook onze Nieuwkomerscanon gaan uitgeven die uitermate geschikt is voor het voortgezet onderwijs.
Het plan was oorspronkelijk om op 30 juni de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag te houden en wel in de pas gerestaureerde Urbanuskerk in Bovenkerk en de vaste lokatie in het Broersepark. Deze keer hadden we ook een bezoek gepland aan voertuigen van `Keep them Rolling' in Bovenkerk. Helaas kan dat dit jaar niet doorgaan vanwege de oprichting van de nieuwe Stichting die eerste met de nieuwe stuurgroep geïnstalleerd moet worden. Nieuwe initiatieven ook vanuit de scholen zullen in het kader van de professionalisering van het scholenproject eerst in de stuurgroep worden bediscussieerd. Wat wel in 2017 doorgaan is de lesbus Wereldexpress (30 mai t/m 13 juni, de speurtocht Tweede Wereldoorlog in Randwijck (en op aanvraag Elsrijck) en het leerarrangement over vrijmetselarij in Amstelveen met een tempelbezoek in het logegebouw aan de Amsterdamse weg.

De leerarrangementen

We hebben tien educatieve evenementen ontwikkeld waarvan vijf over Ontmoeten en vijf over Herdenken. Die thema's of subthema's werken we o.a. uit in lesbrieven die als basisles door de leerkracht zelf kan worden gegeven. Elke van de leerarrangementen heeft een eigen structuur die in de docentenhandleiding worden uitgewerkt. Naar behoefte kan in elk leerarrangementen worden gefilosofeerd waarbij een bepaald thema centraal staat. Alle leerarrangementen bestaan uit lesbrieven net tenminste één basisles, voorstellen voor gastdocenten, doe-oefeningen via de (digitale)leskist en eventuele onderzoeksopdrachten. Soms zijn er werkbladen. De leerkracht kan die werkbladen zelf voor de leerlingen kopiëren. Een werkblad kan ook bestaan uit een opdrachtenblad waarbij de opdrachten verwijzen naar de website. Een deel is openbaar, een deel is besloten en is voor Amstelveense scholen toegankelijk via een code. Daarnaast is er nog een meer theoretische handleiding met een filosofische en onderwijskundige onderbouwing eigenlijk meer bedoeld voor studiemateriaal voor de lerarenopleidingen. Voorbeelden zijn het concept van betrokkenheidsleren (met o.a. vier denkprocessen) en Kleurrijk Communiceren (met acht dialoogvormen) die in de algemene docentenhandleiding beknopt aan de orde komen. Deze lesbrieven werden als pilot samengesteld in samenwerking met enkele lokale vrijwilligersverenigingen zoals de Vereniging Historisch Amstelveen, Amstelveen Oranje die op 4 mei de herdenking en op 5 mei het bevrijdingsfeest organiseert, de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlanders-Indië die de Indiëherdenking op 14 augustus in het Broersepark verzorgt, de KLM-videoclub en allerlei wijkgerichte organisaties zoals geloofsgemeenschappen, woonzorg- en buurtcentra. Het is de bedoeling dat in het schooljaar 2017 - 2018 vier leerkrachten samen met de onderwijscoördinator alle ontwikkelde producten toegankelijk maken voor de leerkrachten van de Amstelveense basisscholen. Die zullen te zijnertijd op deze website geplaatst worden.
Elk leerarrangement heeft een centraal thema dat te maken heeft met Duurzaam Samenleven De aanleiding voor dit scholenproject is de verschijning van de diversiteitsnota `Gastvrij Amstelveen’ (2014) en de behoefte van enkele scholen om hun lessen levensbeschouwelijke vorming, ontmoetingsonderwijs en burgerschapsvorming toegespitst op lokale situatie toe te passen. Vandaar de samenwerking met allerlei lokale organisaties die we ook op scholen als gastlessen kunnen inschakelen. We proberen zoveel mogelijk kennis te combineren met denkprocessen d.m.v. dialogen waaronder kinderfilosofie. Als afsluiting van een leerarrangement willen we zoveel mogelijk een buitenschoolse activiteit doen om nieuwe kennis en ervaring op te doen als een vorm van co-creatie. Zo kunnen de leerlingen existentiële ervaringen opdoen via een activiteit of een evenement zoals deelname aan de speurtocht Tweede Wereldoorlog, de Ontmoetings- en Herdenkingsdag met o.a. aandacht voor oorlogsslachtoffers en activiteiten over het `vieren van vrijheid’ en tot slot de actie `een tas voor Aleppo'. Zo krijgen de leerlingen enerzijds inzicht in de moeilijke jaren (van `verduistering') van de Tweede Wereldoorlog in Amstelveen en leren anderzijds via aandacht voor een actuele oorlog in Syrië onze huidige democratische rechten en vrijheid beter te waarderen. Ook ontmoetingen met bejaarde oorlogsslachtoffers die op de zelfde leeftijd van 12 jaar als de groep acht leerlingen, als kind in een Jappenkamp hebben gezeten, bleken voor de leerlingen erg aangrijpend te zijn. Zo willen we de Betrokken Zelfredzaamheid van de leerlingen vergroten en kunnen de leerlingen een eigen persoonlijk waardenkader opbouwen waarop ze hun handelen kunnen afstemmen.
Elk jaar worden drie verschillende scholen met hun groepen acht geselecteerd voor de jaarlijkse 'Ontmoetings- en Herdenkingsdag' waarvoor de klassen voorbereidingslessen hebben. Deels geeft de school die zelf, deels kunnen mensen uit het scholenproject hen daarbij ondersteunen bijvoorbeeld door enkele lessen te verzorgen. Na een voorbereidingsgesprek met de betrokken docenten over dit leerarrangement, bepaalt de school zelf wat ze daarvan willen en kunnen doen: een lang of kort traject. Ze kunnen ook afspraken maken voor filosofielessen, het maken van raps t.b.v. de herdenkingsrap die op de 'Ontmoetings- en Herdenkingsdag' wordt gezongen en ook het inzetten van gastdocenten die nog de oorlog hebben meegemaakt is bespreekbaar. Belangrijk is ook dat de Tweede Wereldoorlog geplaatst wordt in een historisch kader waarin de Cultuurtijdlijn gebruikt kan worden. We willen daarbij ook doe-opdrachten via onze website inschakelen om papieren rompslomp te voorkomen en zoveel mogelijk leereffect te hebben. De leerkracht bekijkt daarna welke lessen uit het afgesproken voorbereidingstraject zelf gegeven kunnen worden waarvoor lesbrieven beschikbaar zijn. Een en ander gebeurt in nader overleg met de projectcoördinator Edu Dumasy ( te bereiken via email: ontmoetenherdenk@gmail.com) In overleg met de school bepalen we wanneer er gestart wordt met de voorbereiding. Een lang traject (ongeveer 7 lessen) kan bijvoorbeeld medio maart beginnen als aan wekelijkse lessen wordt gedacht. Elke les duurt ongeveer 45 minuten tenzij de school ervoor kiest voor twee opeenvolgende lesuren. De data hangen ook af van de beschikbaarheid van eventuele gastsprekers. Dat zijn gewoonlijk gastsprekers die de Tweede Wereldoorlog in Nederland of Nederlands-Indië zelf hebben meegemaakt of iets kunnen vertellen over een ander onderwerp bijvoorbeeld een godsdienst. Verder kan ook een beroep worden gedaan een gastspreker van het Centrum voor Amsterdamse identiteitsbegeleiding Arkade-Cilon. Aan het inhuren van gastdocenten en hun leskist (€35,00) van zijn wel kosten verbonden. Amstelveense scholen voor bijzonder onderwijs kunnen daarbij gebruik maken van een speciale subsidieregeling. Dit loopt dan via de bovenschoolse manager van het schoolbestuur. Daarna volgt de uitvoering van een morgen- en middagprogramma in het Broersepark (met vier kramen) en in een gebedshuis waar religies kunnen worden ontmoet samen met oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog en / of vluchtelingen uit actuele oorlogen. Tot slot volgt nog een verwerkingsles verzorgd door de leerkracht zelf en wordt het leerarrangement geëvalueerd zodat het jaar daarop andere scholen ervan kunnen profiteren.
Bij een aantal leerarrangementen kunnen ouders betrokken worden zoals de 'Ontmoetings- en Herdenkingsdag', de speurtocht, de lesbus Wereldexpress, de dodenherdenkingen van 4 mei en 14 augustus in het Broersepark en de actie `een tas voor Aleppo' voor oorlogskinderen. De ouders kunnen mee als begeleider of zomaar als belangstellende. Maar we vinden betrokkenheid van alle ouders belangrijk. Zo krijgen - zodra het programma voor de Ontmoetings- en Herdenkingsdag definitief is bepaald maar nog voor het begin van de eerste voorbereidingsles - alle ouders een informatiebrief hierover. Verder zijn alle ouders welkom op de Algemene Dodenherdenking van 4 mei en op de Indië-herdenking van 14 augustus in het Broersepark. Met name willen we de ouders van alle groep acht klassen van de adoptieschool de Cirkel om te komen en daar bij de vakantieplanning rekening mee te houden. Zo is de gewoonte dat op de Algemene Herdenking van 4 mei 2015 een kind van de Panta Rhei een gedicht voorleest. Op de Indiëherdenking van 14 augustus is dat gewoonlijk een kind van groep 8 van basisschool de Cirkel. Deze laatste school heeft vanaf 2015 ook het Indië-monument geadopteerd voor de komende jaren en de leerlingen zullen jaarlijks bij het monument bloemen leggen.
In principe gaan we ervan uit dat de leerarrangementen zoals ook de voorbereidingslessen voor de Ontmoetings- en Herdenkingsdag door de klassenleerkracht zelf worden verzorgd. Vanuit het onderwijsproject willen wij het wel organisatorisch en inhoudelijk ondersteunen door zoveel mogelijk voorbereidingswerk uit handen nemen via lesbrieven en het materiaal in de leskisten. Daarnaast kunnen projectmedewerkers de scholen assisteren c.q. incidenteel lessen verzorgen bij verschillende lesactiviteiten zoals: - het `filosoferen over democratie en vrijheid’ (als de leerkracht daar nog geen ervaring mee heeft), - het maken van een brief / rap waarbij ook informatie wordt gegeven over de Tweede Wereldoorlog in Europa en Azië in historisch-mondiaal verband. De brieven kunnen gericht zijn aan een onbekende soldaat, oorlogsslachtoffer of dwangarbeider in Nederland of Nederlands-Indië of Anne Frank of een lokale verzetsheld zoals burgemeester Haspels. - het oefenen van twee rapliederen (herdenkingsrap en / of de Amstelveense vrijheidsrap) waarin voornoemde brieven of raps zijn verwerkt en waarvan het refrein in het gekozen gebedshuis door alle groep 8 klassen tegelijk wordt gezongen.
Als we de komende jaren na afsluiting van de pilotperiode in 2016 mogen doorgaan, zullen we het lesmateriaal jaarlijks bijstellen. Alle actuele ontwikkelingen proberen we zoveel mogelijk daarin te verwerken wat de komende jaren ook bijstelling van de lesbrieven en leermateriaal vraagt. Zo zal de term `politionele acties’ m.b.t. de nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië voortaan `dekolonialisatieoorlog' worden genoemd. Ook willen we de komende jaren aandacht geven aan de verzoening met onze voormalige oorlogsvijanden Indonesië en Japan. Zo hebben we een videofilm hebben gemaakt `tussen haat en verzoening’ waarbij we drie oorlogsgetroffenen die als kind in een Jappenkamp hebben gezeten, zelf aan het woord laten. Een gastdocent die in een Jappenkamp heeft gezeten kan daarna vragen beantwoorden over die film. Deze film dient ook om de leerlingen eigen conflictsituaties (bijv. pesten) bespreekbaar te laten maken om van daaruit zelfstandig te oordelen of we zouden moeten volharden in haten dan wel verzoenen. Dat is het thema van die film `tussen haat en verzoening' over de houding van oorlogsslachtoffers tegenover de voormalige oorlogsvijand Japan. De kinderen kunnen hun Japanse leeftijdgenoten (tenminste 5 % van de Amstelveense bevolking heeft een Aziatisch paspoort) tegenkomen bij sportverenigingen en op straat. De leerlingen krijgen dan ook kennis over het tweejaarlijkse Japanfestival en de Japanse kersentuin in het Amsterdamse bos waar jaarlijks het Sakura-festival wordt gehouden. Dit alles heeft voor ons te maken met het stimuleren van de `betrokken zelfredzaamheid‘ van onze jeugd tegenover andere sociale groepen in hun leefomgeving.
De leskisten Kleurrijk Amstelveen bestaan uit een rode leskist over Ontmoeten en een blauwe leskist over (Her)denken. De leskisten bevatten verder interactief lesmateriaal voor korte doe-opdrachten zoals (kaart)spellen m.b.t. de geschiedenis van Amstelveen, kinderfilosofiekaarten, interactieve spelen zoals quizzen, plattegronden, dvd’s met historische films, foto’s over Amstelveense onderwerpen m.b.t. de geschiedenis, kunst en cultuur, historische en archeologische voorwerpen enzovoorts. Het zou mooi zijn als scholen zelf suggesties kunnen doen voor onderwerpen van aanvullend lesmateriaal en hun eigen lesbrieven beschikbaar stellen voor de andere scholen. Verder willen we voor de toekomst proberen om met `digitale leskisten' zoveel mogelijk te werken. De oefeningen kunnen de leerlingen dan aan de hand van een opdrachtenblad gewoon op school of desnoods thuis doen.
Met negen Amstelveense pilotscholen hebben we in de jaren 2013 t/m 2016 geëxperimenteerd met lessen om `betrokken zelfredzaamheid' bij de leerlingen te stimuleren in het kader van Duurzaam Samenleven in `Kleurrijk Amstelveen’. Zo hebben we tien leerarrangementen ontwikkeld waaruit de scholen hun eigen keuze kunnen doen. 
Via vernieuwende werkvormen proberen we zo de betrokkenheid van de leerlingen te vergroten met hun eigen Amstelveense leefwereld en een goede invulling te geven aan de projectdoelen. Na afloop evalueerden we de lessen met de leerlingen en leerkrachten om daar lering uit te trekken. Dat hebben we in 2013 en 2014 intensief gedaan met alle leerlingen en leerkrachten na de les. We hebben uitgebreide evaluatieverslagen gemaakt van elke deelnemende school. 2014: Michiel de Ruyterschool, Martin Luther Kingschool en Guus Kieftschool 2015: De Cirkel, De Westwijzer en De Piet Heinschool. Daarna hebben we het uit tijdsbesparing via open gesprekken met de klas en de leerkracht gedaan. Daarna konden de leerlingen met een paar woorden de activiteiten kenschetsen die we dan verwerkten in een Wordcloud. hoe meer een bepaald evaluatiewoord genoemd wordt, hoe groter het wordt afgebeeld. 
Hieronder zijn de reacties van de leerlingen in wordclouds weergegeven van de voorbereidingslessen en de Ontmoetings- en Herdenkingsdag van 30 april 2015 en het bezoek aan de lesbus Wereldexpress. De volgende pilotscholen hebben tot nu meegedaan als pilotscholen aan de voorbereidingslessen voor de Ontmoetings- en Herdenkingsdagen. De evaluaties van de leerlingen en leerkrachten zijn zonder meer positief en we kregen ook suggesties om het nog verder te verbeteren. Zo konden daarop volgende klassen van die verbeteringen profiteren. Ook lokale politici staan achter het scholenproject. Zo heeft de burgemeester van `t Veld tijdens de Indiëherdenking van 2014 gepleit om de verhalen over Indië door te vertellen aan de Amstelveense jeugd. Alle politieke partijen hebben zich er positief over uitgelaten tijdens en zowel twee achtereenvolgende onderwijswethouders Herbert Raat en Maaike Veeningen hebben lessen of schoolactiviteiten bezocht. De burgemeester Mirjam van `t Veld schreef een column waarin ze het scholenproject op een positieve manier onder de aandacht bracht in het blad Christendemocraat. Daarin heeft ze ook gepleit om het in andere gemeenten in te voeren en ook samen te werken met een Japanse basisschool omdat Amstelveen veel Japanse expats kent. Ook tijdens de Indiëherdenking van 2015 heeft ze zich over het scholenproject Ontmoeten & Herdenken uitgelaten. Ook de voormalige voorzitter van Groen Links in Amstelveen Axel Boomgaars was positief over het scholenproject omdat het past binnen de diversiteitsnota Gastvrij Amstelveen en de verdraagzaamheid zou stimuleren.
De pilotperiode is eind 2016 afgesloten en hebben tot de volgende resultaten geleid: - Lessen ontmoetingsonderwijs die in vijf modulen van elk 4 lessen zijn uitgeprobeerd voor midden- en bovenbouwklassen. Een of meerdere bezoeken aan Amstelveense gebedshuizen kunnen hiervan deel uitmaken. - Een Ontmoetings- en Herdenkingsdag voor kinderen op 28 april met een morgenprogramma in het Broersepark. - Voorbereidingslessen waarin kinderen aan de hand van een historisch referentiekader een tijdlijn krijgen aangereikt waar de persoonlijke verhalen van oorlogsgetroffenen en andere historische gebeurtenissen een plaats krijgen. - Een bijzonder lesactiviteit rond `Ontmoeten en Herdenken’ zoals de tentoonstelling Aanpassen in mei 2014 in de bibliotheek. In 2016 wordt dat de lesbus Wereldexpress met uitgebreide opdrachten die van 25 april – 20 mei weer aan de Sportlaan in Amstelveen komt te staan. - Een website en bibliotheek om leerkrachten te informeren over de ontwikkelingen in dit project. Zo kunnen de leerkrachten vanaf 2016 alle beschikbare boeken lenen op het gebied van de Tweede Wereldoorlog in Europa en Azië, geschiedenis van Amstelveen, onderwijs en kinderfilosofie. - Twee leskisten Kleurrijk Amstelveen met 20 à 30 korte doe-opdrachten voor leerlingen van de bovenbouw. - Een Cultuurtijdlijn met de mondiale geschiedenis met daarin ook de tijdlijn van Amstelveen als Nieuwkomerscanon.
De scholen zijn volledig vrij om de standaardlessen of de lessen over specifieke thema’s te realiseren. Ze kunnen vrij kiezen naar eigen behoefte uit de tien leerarrangementen. Alleen aan de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag doen drie geselecteerde roulerende scholen mee met hun groepen acht klassen. Het is een jaarlijkse terugkerende activiteit die in elk geval tot en met 2018 in samenwerking met Amstelveen Oranje en het Indië-monument wordt gerealiseerd. We kiezen daarbij bewust voor een datum op een gewone schooldag in de maanden mei of juni omdat het dan gelegen is tussen 4 mei (einde oorlog in Nederland) en 14 augustus (einde oorlog in Nederlands-Indië), De scholen worden niet verplicht hieraan deel te nemen. Los daarvan kunnen de scholen ook een eigen Ontmoetings- en Herdenkingsdag realiseren en stimuleren dat de kinderen meedoen aan de reguliere dodenherdenkingen. Maar aan de actie voor oorlogskinderen en de speurtocht in Elsrijk en in Randwijck kan elke school meedoen. Ook kunnen de leskisten geleend of gehuurd worden waarvoor we nog een regeling samen met de schoolbesturen treffen.
Vanaf 2016 wordt regionaal samengewerkt met Amsterdam Zuidoost en Breukelen (de Stichtse Vecht) waar eveneens 4-5 mei comités en Indië-herdenkingen met lokale subsidies herdenkingsactiviteiten opzetten. Zo kunnen we van elkaar leren. Zo zijn in 2015 de lesbus Wereldexpress zowel in Amsterdam Zuidoost, Driemond als in Breukelen geplaatst en hebben we de comité daarbij ondersteund o.a. door het geven van trainingen en voorbeeldlessen. De landelijke samenwerking wordt gecoördineerd vanuit dit Amstelveense scholenproject zodat in dit project een bundeling van kennis en ervaring plaats vindt. Op deze manier hopen we dat vertegenwoordigers van de Tweede Indische generatie bij de jeugd van de Derde en Vierde generatie en de scholen de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog in Azië levendig kunnen houden. Dit gebeurt in samenwerking met de laatste oorlogsgetroffenen van de Eerste generatie die het oorlogsleed van nabij nog hebben meegemaakt.

Oorlogsmonument

Dit scholenproject is een initiatief van de Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië die het Amstelveense Indiëmonument beheert en jaarlijks op 14 augustus in het Broersepark de Indiëherdenking organiseert. In de statuten staat dat men daarnaast aandacht voor de Tweede Wereldoorlog in Azië / Nederlands-Indië onder de aandacht van anderen zoals de jongere generaties wil brengen. Vanwege de aanwezig onderwijsexpertise en herdenkingservaring o.a. op Amsterdamse scholen is toen met medewerking van de gemeente Amstelveen een scholenproject `Ontmoeten- en (Her)denken’ in 2013 gestart. Formeel was de Stichting ter Herdenking van de Gevallenen en slachtoffers van Nederlands-Indië daarvan de uitvoerder tijdens de eerste vier pilotjaren. Maar in de praktijk konden de twee leidinggevende voormalige schooldirecteuren in samenspraak met de ongeveer 30 vrijwilligers hun eigen koers bepalen. Doordat de onkosten werden gesubsidieerd kwamen de activiteiten wel overeen met de beleidsnota’s Gastvrij Amstelveen , Mensen maken Amstelveen en de onderwijskwaliteitsnota's van twee schoolbesturen. Bovendien werd alle medewerking verleend door de vereniging Amstelveen Oranje die activiteiten zoals de lesbus Wereldexpress en de jaarlijkse 'Ontmoetings- en Herdenkingsdag' facilitair en inhoudelijk ondersteunden. Zo ontstond ook het idee van een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog en aandacht voor de oorlog in Amstelveen via speurtochten in de wijken Elsrijk en Randwijck. Door de samenwerking met de Vereniging Historisch Amstelveen ontstond ook het idee van een geschiedschrijving van de historie van Amstelveen met vooral aandacht voor groepen met een migratieachtergrond: de Nieuwkomerscanon. Op deze manier willen we de leerlingen laten bijdragen aan de ontwikkeling van de Amstelveense identiteit. Dus de aanvankelijke aandacht voor de oorlog in Nederlands-Indië is in een breed perspectief geplaatst waaraan vele lokale organisaties meedoen zoals kerken, de synagoge, en de Stadsdorpen Elsrijk en Randwijck.
We proberen de leerlingen zoveel mogelijk attent te maken op de jaarlijkse dodenherdenkingen in het Broersepark op 4 mei en 14 augustus. Daar kunnen ze samen met hun familie naar toe gaan. In de leerarrangementen wordt het doel van de herdenkingen steeds ter sprake gebracht. Ook al hebben veel leerlingen een migratieachtergrond, veel landen waren betrokken bij de Tweede Wereldoorlog wat een gemeenschappelijke vinding geeft in deze Kleurrijke klassen van een Amstelveense bevolking bestaande uit bijna 140 culturen.. De scholen kunnen ook een herdenkingsmonument adopteren volgens een officiële procedure van het landelijke 4-5 mei komitee. Dat heeft basisschool De Cirkel in 2015 in Amstelveen met het Indië-monument gedaan waarvan een leerling vanaf de 70ste herdenking in 2015 jaarlijks een gedicht voorleest en een afvaardiging bloemen legt. Ook andere herdenkingsmonumenten zijn door scholen geadopteerd zoals de Panta Rhei bij het Algemene Oorlogsmonument, de Zwaluw uit Nes aan de Amstel bij het monument Van Antoon de Lange aan de Nesserlaan en de Merkelbachschool in Amsterdam-Buitenveldert bij het Dachau-monument. Vandaar dat we bij de leerarrangementen ook zoveel mogelijk ouders erbij willen betrekken en de leerlingen opdrachten geven waarbij thuis overlegd kan worden zoals de actie voor Syrische oorlogskinderen `een tas voor Aleppo’.

Landelijke samenwerking

Een aantal steden elders in het land willen ook graag samenwerken met het Amstelveense scholenproject. Vrijwilliggersgroepen rond herdenkingsmonumenten willen ook graag het Ontmoeten van kwetsbare groepen combineren met aandacht voor een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog op locale scholen. Op deze manier kan de eigen leefwereld van de leerlingen centraal worden gesteld om van daaruit de wereld verder te verkennen via een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog. Daarbij kan ook een verband worden gelegd met de actualiteit van het Duurzaam Samenleven met de verschillende culturen en religies in de eigen gemeente en de komst van nieuwkomersgroepen zoals vluchtelingen. Daarbij willen we de leerlingen in het basis- en / of voortgezet onderwijs zelfstandig laten nadenken over Duurzaam Samenleven en Betrokken Zelfredzaamheid over dilemma's bij de ontmoeting met andere culturen en de Tweede Wereldoorlog in Azië en Europa, met name in de eigen locatie. Daarvoor is op 25 juli 2015 een landelijke werkgroep opgericht die enkele keren bij elkaar is gekomen.. Toch hebben we na een jaar besloten om ons te beperken tot de regionale samenwerking van drie gemeentes: naast Amstelveen, Stichtse Vecht (Breukelen, Loenen a/d Vecht en Maarsen) en Amsterdam / Driemond. Mocht dit project vanaf 2017 onder een nieuwe landelijke stichting goed lopen, dan willen de onderstaande steden die belangstelling hebben getoond zich daarbij aansluiten: Zwolle, Hardenberg, Enschede, Deventer, Nijmegen, Wageningen, Breda, Tilburg, Breukelen, Amsterdam Zuidoost en Zaandam. Daarvoor wordt door de gemeente Amstelveen een nieuwe landelijke stichting Ontmoeten & (Her)denken opgericht waarvoor op 22 maart door de gemeenteraad is gesproken.
Het scholenproject heeft tien producten en deelproducten opgeleverd die in de vorm van leerarrangementen worden uitgewerkt. Een aantal daarvan zijn in lesbrieven uitgewerkt maar nog niet algemeen beschikbaar. De lesbrieven zijn bedoeld voor de deelnemende Amstelveense scholen en worden via deze website beschikbaar gesteld waarvoor Amstelveense scholen een code kunnen aanvragen. Op den duur willen we dat de steden die meedoen in het kader van de landelijke samenwerking ook over de lesbrieven beschikken. Zo kunnen we dan elkaars lesbrieven en andere activiteiten uitwisselen en van elkaar leren en vooral inspireren.

Actie `Tas voor Aleppo’

Als scholenproject hebben we vanaf medio 2016 met zeven basisscholen meegedaan aan de actie `een tas voor Aleppo' gericht op oorlogskinderen in Syrië. Dit doen we samen met vluchtelingen van het landelijke Syrische Comité o.l.v. de directeur Karam Kanho die in Amstelveen woont. De start werd in 2015 gegeven door de Amstelveense stadsdichter Matthijs den Hollander samen met het landelijke Syrische comité o.l.v. Karam Kanho op de derde ontmoetings- en Herdenkingsdag in de Kruiskerk in Amstelveen. Daarna hebben we alle scholen een uitnodigingsmail gestuurd. Inmiddels zijn er twee lichtingen schooltassen ingezameld en afgeleverd in een dorp bij de Syrische grens en met enige ceremonie in ontvangst genomen. Heel succesvol zijn vooral de scholen de Zwaluw en de Cirkel. In november / december 2017 kunnen de scholen weer meedoen aan deze actie. De scholen kunnen dit kenbaar maken aan ons en dan kunnen voorbeiredingslessen worden gegeven. Wij zorgen er dan voor dat de schooltassen worden opgehaald en worden overhandigd aan het Syrische comité. Elke school kan de leerlingen via een lesbrief voorbereiden op deze actie. Er is een videofilm beschikbaar van zo'n les met powerpointpresentatie gegeven door medewerkers van het scholenproject en van het Syrische Comité op basisschool de Cirkel en de Willem Alexanderschool.
U kunt een mail sturen naar ontmoetenherdenk@gmail.com of via deze website. Dan krijgt u een bevestiging terug. Geeft u ook aan wanneer ze ingeleverd gaan worden? De tassen worden door het Syrische comité verstuurd naar Syrië zodra een container met spullen vol is.
We hebben een standaardbrief voor de ouders ontwikkeld die u kunt aanpassen aan de situatie van de school met eventuele eigen schoollogo. Alle scholen hebben ook een mail gekregen om ze uit te nodigen aan deze actie.