Lesbus Wereldexpress en discriminatie, vooroordelen en pestgedrag

Discriminatie- en pestgedrag: de Wereldexpress  voor het laatst naar Amstelveen?

In dit scholenproject willen we de leerlingen ook laten nadenken over discriminatie, vooroordelen, pestgedrag in relatie tot de Tweede Wereldoorlog wereldwijd en actuele oorlogen zoals in Syrië. Dat doen we op verschillende manieren zoals de educatieve evenementen `een tas voor Aleppo‘, de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag met 3 wisselende scholen en de lesbus Wereldexpress van het Indisch Herinneringscentrum in de jaren 2014 t/m 2017). Met een routeboekje doet een klas leerlingen in koppels gedurende  een uur 40 opdrachten over de pesten en vooroordelen tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog in Azië. Pestgedrag op school is een algemeen verschijnsel en jaarlijks worden in Amstelveen via de monitor discriminatiegevallen bijgehouden en is er af en toe sprake van openlijke discriminatoire teksten in de openbare ruimte zoals in 2015 en 2017. Op basis daarvan is de de nota Gastvrij Amstelveen ontstaan.

In dit kader moeten we ook de jaarlijkse komst van de lesbus Wereldexpress in Amstelveen zien .  In 2015 (Sportlaan) en 2016 (Stadshart nabij de Stadstuinen) heeft de lesbus Wereldexpress  in Amstelveen gestaan.  In 2017 kozen we voor twee verschillende staanplaatsen: de wijk Middenhoven  naast ontmoetingscentrum de Meent (Orion 3) en nabij 3 basisscholen van wo. 31 mei t/m 3 juni. Daarna op een van de meest zichtbare locaties in het Stadshart naast het Cobramuseum van di. 6 t/m  di. 13 juni 2017. 16 Schoolklassen hebben de Wereldexpress met het voorprogramma bezocht. Een mooi aantal ondanks dat het in de 2de week voor veel scholen vakantie was.

Door de zichtbare locaties hoopten we dat de passanten die naar het Stadsplein gingen en die over de Keizer Karelweg reden in gesprek met elkaar zouden raken over discriminatie en pestgedrag tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog in Amstelveen en Azië. Dat is redelijk gelukt. Zo’n 50 personen hebben de open uren bezocht en we weten dat er in menig gezin gepraat is over de Tweede Wereldoorlog èn over discriminatie toen en nu.  Een nieuw spandoek maakte de mensen attent op dit thema in de hoop dat er ook mensen de lesbus zouden bezoeken. Dat is voldoende gebeurd en velen waren onder de indruk van ook het voorprogramma in de Meent en het Cobramuseum met een unieke film uit 1938  met mobilisatieoefeningen aangevuld met beelden uit de oorlog en de bevrijding. 

Deze film was door de vader van Mevr. H. Van de Weijden / Schreuder-Goedheijt  gemaakt. Hij was voor de oorlog voorzitter van de luchtbeschermingscommissie en zijn dochter was zo genegen om  – mede dank zij een gulle particuliere gift t.b.v. de digitalisering – de film ter beschikking te stellen voor de scholen. Ook voor het eerst werd de discriminatieladder en de Samenleven ladder getoond met uitleg voor de leerlingen. De dramatische muziek die tijdens de oorlogsbeelden bij de Duitse inval werd gebruikt, schiep een passende beklemmende sfeer.

Op 31 mei om 10.00 u. 2017 werd de lesbus voor het laatst geopend door de toenmalige burgemeester Mirjam van `t Veld. Na het bekijken van de film  uit 1938 ging ze op de voor haar kenmerkende innemende wijze in gesprek met de leerlingen van basisschool de Cirkel. RTVAmstelveen liet kinderen aan het woord over de discriminatie-oefeningen waar de burgemeester op aansloot. Verder legde Edu Dumasy  een verband met pestgedrag en de mogelijkheid dat scholen mee konden doen aan de derde fase van de actie voor oorlogskinderen `een tas voor Aleppo‘:

Zo werd het motto van deze lessen gerealiseerd: `vanuit de lessen van het verleden vieren van vrijheid’.

In 2016 opende de burgemeester de lesbus en gaf Edu Dumasy een verdere toelichting:

 

In deze vorm was de lesbus in 2017 voor het laatst. Vanaf 2018 krijgt het een andere educatieve functie bij het verzetsmuseum. Vooruitlopend daarop hebben we een uitgebreider programma opgesteld met een mondiale en vooral een lokale benadering van de Tweede Wereldoorlog.

 

Voorprogramma

In 2017 was er een voorprogramma van 15 min. in de Meent en het Cobramuseum met de mobilisatiefilm uit 1938 toen Amstelveen zich voorbereidde op de te verwachtte bombardementen van de aanstaande Tweede Wereldoorlog. Daarna konden in een naburig gebouw de leerlingen een aparte opdracht uitvoeren over de oorlog in Amstelveen waarbij we gebruik maakten van nieuwe foto’s van het digitale beeldbankarchief van de gemeente. De leerlingen moesten bij de 42 combinatiefoto’s gegroepeerd op chronologische thema’s het passende onderschrift zoeken.

De leerlingen konden daarna maximaal een uur in de lesbus de 40 opdrachten doen  Tot slot was er een naprogramma  in de klas zelf onder leiding van de leerkracht. Niet alleen werden de ervaringen doorgesproken en konden de leerlingen de antwoorden controleren en het certificaat downloaden, ook konden ze de opdracht doen `kan Vrijheid een werkwoord zijn’? Dit laatste n.a.v. de herdenkingstoespraak van de burgemeester op 4 mei 2017.

 

Voorbereidingsles op school

De scholen konden vantevoren een voorbereidingsles krijgen verzorgd door de eigen leerkracht waarvoor een docentenhandleiding en lesbrief beschikbaar is.

Zie: http://www.indischherinneringscentrum.nl/educatie/wereld-express/

Ook was er verdere informatie over de Wereldexpress beschikbaar:

Zie: http://www.ontmoetenherdenk.nl/2016/04/25/lesbus-wereldexpress-van-het-indisch-herinneringscentrum/

Voor het eerst was er de mogelijkheid om ook Amstelveense betrokkenen bij de Tweede Wereldoorlog als gastdocent uit te nodigen waar basisschool de Linde gebruik van maakte:

Zo waren mevrouw Will Couturier en dhr. Rob Veeneman er gastdocenten die het bombardement in de wijk Elsrijk van nabij hebben meegemaakt en overleefd. Ook heeft Mevrouw Mart Benders daar een les verzorgd net zoals Nora Valk over naar ervaringen in een Japans concentratiekamp als 12-jarige.

Amstelvener Hans Aussen heeft op enkele scholen  verteld over de ervaringen van zijn familie op Amsterdamse onderduikadressen in de oorlog zoals in de Van der Banstraat. Daarnaast gaf gastdocente Nora Valk al jaren les over haar persoonlijke ervaringen als 12-jarige in het Japanse interneringskamp  Ambarawa. Ook kreeg ze gezelschap van Tjaco La Lau die een les verzorgde met haar op een basisschool in Maarsenbroek die in een samenwerkingsverband zit met het Amstelveense scholenproject.

Gastdocenten: Rob Veeneman, Will couturier, Hans Aussen en Mart Benders

Ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië

Gastdocenten: Nora Valk en Tjaco La Lau

Willen scholen een van deze gastdocenten in de klas hun persoonlijk verhaal laten praten dan kunnen ze contact met ons opnemen. De gastdocenten kunnen hun verhaal houden met een korte inleiding van de leerkracht. Maar belangrijk vinden we ook dat de leerlingen van tevoren een kader krijgen aangereikt om die verhalen te kunnen plaatsen binnen een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog en een link wordt gelegd met o.a. discriminatie en pestgedrag. Zo’n kader- of basisles is meermalen als pilot gegeven maar zullen we daarna verder als lesbrief de scholen ter beschikking stellen.

Naprogramma

In de klas konden de leerlingen  daarna nog de oefening doen `Kan vrijheid een werkwoord zijn?’ .

Omdat naast een mondiale benadering van de Tweede Wereldoorlog ook verwezen werd naar actuele oorlogen zoals in Syrië kunnen scholen op vrijwillige basis meedoen aan de actie voor Syrische oorlogskinderen `een tas voor Aleppo‘.

Willen de scholen zich daarna nog verder willen verdiepen in de WO2 in Amstelveen dan kunnen ze zich ook opgeven voor de twee speurtochten in de wijken Elsrijk en Randwijck die als pilot al eerder werden uitgevoerd.

Tot slot zijn er nog drie klassen van de Linde die het schooljaar afsloten met de twee leskisten Ontmoeten & Herdenken met allerlei doe-spelen in circuitvorm.

Nu de Wereldexpress in 2017 gestopt is zal dit programma-onderdeel als educatief evenement verder gaan onder het thema `Discriminatie- en pestgedrag’.

De aandacht voor de lesbus is verwerkt in een artikel over de Amstelveense identiteit en  de inhoud en werkvormen zullen geïntegreerd worden in andere educatieve activiteiten zoals de jaarlijkse Ontmoetings- en Herdenkingsdag op 5 juli 2018.